Το δίλημμα του Τραμπ για το Ιράν: Παραχωρήσεις για να ανοίξει το Ορμούζ ή συνέχιση του πολέμου

Ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται «εγκλωβισμένος» ανάμεσα σε δύο επιλογές. Η μία είναι η προσωρινή συμφωνία που διαπραγματεύονται το Ιράν και το Ομάν – η οποία θα παρείχε στην Τεχεράνη τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, που δεν είχε πριν από τον πόλεμο – και η δεύτερη η υλοποίηση των απειλών του για απότομη κλιμάκωση, γεγονός που ενέχει τον σοβαρό κίνδυνο παράτασης του πολέμου, όπως αναφέρει το Reuters.

Σύμφωνα με τους αναλυτές, η πρώτη επιλογή θα παραχωρούσε στο Ιράν τη σημαντικότερη υποχώρηση από την εποχή της επίθεσης που εξαπέλυσαν εναντίον του οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, ενώ παράλληλα θα επισημοποιούσε – τουλάχιστον προσωρινά – τον έλεγχο της Ισλαμικής Δημοκρατίας επί της ζωτικής σημασίας οδού μεταφοράς πετρελαίου, μια εξέλιξη που η κυβέρνηση Τραμπ είχε δεσμευτεί να αποτρέψει.

Η δεύτερη επιλογή, η οποία πιθανότατα θα περιλάμβανε ένα νέο «κύμα» αεροπορικών πληγμάτων, ενέχει σοβαρούς πολιτικούς κινδύνους για τον Τραμπ ενόψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, ενώ δεν φαίνεται να προσφέρει περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας σε σχέση με τους προηγούμενους βομβαρδισμούς, οι οποίοι απέτυχαν να «γονατίσουν» την Τεχεράνη.

Αντ’ αυτού, ο Τραμπ θα μπορούσε να επιλέξει τη διατήρηση του εύθραυστου status quo. Αυτό θα σήμαινε τη συνέχιση του αποκλεισμού των ιρανικών λιμένων και την περιοδική ανταπόδοση τυχόν επιθέσεων κατά της ναυσιπλοΐας. Ωστόσο, ούτε αυτή η προσέγγιση του προσφέρει μια διέξοδο.

«Πρόκειται για μια σειρά κακών επιλογών, αλλά ο Τραμπ ίσως έχει συνειδητοποιήσει ότι δεν μπορεί να αφήσει αυτόν τον πόλεμο να συνεχίζεται επ’ αόριστον», δήλωσε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής για τη Μέση Ανατολή σε κυβερνήσεις τόσο των Δημοκρατικών όσο και των Ρεπουμπλικανών.

«Κάτι πρέπει να αλλάξει, και αυτό ίσως είναι η αναγνώριση μιας νέας ιρανικής πραγματικότητας στα Στενά», πρόσθεσε ο ίδιος.

«Στραγγαλισμός της ναυτιλίας»

Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επιμένει ότι τα Στενά – όπου το Ιράν ασκεί ουσιαστικά έλεγχο «στραγγαλισμού» στο ένα πέμπτο των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου από την έναρξη του πολέμου – πρέπει να παραμείνουν μια ανοιχτή διεθνής θαλάσσια οδός, χωρίς να ελέγχονται από την Τεχεράνη και χωρίς την επιβολή διοδίων ή τελών.

Ωστόσο, ο Τραμπ έχει διαφωνήσει στο παρελθόν με ορισμένες από τις θέσεις του Ρούμπιο σχετικά με τον πόλεμο, με τους αναλυτές να εκτιμούν ότι θα μπορούσε να πράξει το ίδιο και τώρα.

Με τις τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ να παραμένουν υψηλές και τον πόλεμο να μην τυγχάνει αποδοχής από την αμερικανική κοινή γνώμη, τα περιθώρια ελιγμών του Αμερικανού προέδρου περιορίζονται όλο και περισσότερο, επισημαίνουν οι αναλυτές.

«Κλειδί» η επανεξέταση της στρατηγικής

Βασική προϋπόθεση για την επιστροφή στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ είναι η επανεξέταση της στρατηγικής. Για την κυβέρνηση Τραμπ πρωταρχικός στόχος της στρατιωτικής εκστρατείας είναι το Ιράν να μην μπορέσει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.

Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι, αν οι ΗΠΑ θα ήταν πρόθυμες να αποδεχθούν οποιαδήποτε συμφωνία προκύψει μεταξύ του Ιράν και του Ομάν, χωρών που βρίσκονται στις δύο απέναντι πλευρές των στενών.

Οι προτεινόμενοι όροι θα παρείχαν στην Τεχεράνη κάποιον βαθμό ελέγχου επί των πλοίων που εισέρχονται στον Κόλπο μέσω των Στενών, όπως δήλωσαν στο Reuters μια ανώτερη ιρανική πηγή και δύο αξιωματούχοι της περιοχής.

Οι επιφυλάξεις παραμένουν

Βέβαια, ακόμη και αν οριστικοποιηθεί μια συμφωνία Ιράν-Ομάν και επαναληφθούν οι συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν, οι ειδικοί παραμένουν επιφυλακτικοί ως προς τις πιθανότητες επίτευξης μιας τελικής ειρηνευτικής συμφωνίας που θα βασίζεται στο μνημόνιο κατανόησης, το οποίο υπέγραψαν οι ΗΠΑ και το Ιράν τον Ιούνιο, αλλά γρήγορα «κατέρρευσε».

Εκείνη η προκαταρκτική συμφωνία προέβλεπε, επίσης, κάποια ελάφρυνση των κυρώσεων για το Ιράν, γεγονός που προκάλεσε έντονες επικρίσεις από ορισμένα στελέχη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, που πρόσκεινται στον Τραμπ.

Μάλιστα, αξιωματούχοι της κυβέρνησης των ΗΠΑ έχουν αρχίσει να αποδέχονται όλο και περισσότερο την πιθανότητα η σύγκρουση να συνεχίζεται, υπό κάποια μορφή, μέχρι τη διεξαγωγή των ενδιάμεσων εκλογών, όπως αποκάλυψε αξιωματούχος του Λευκού Οίκου υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Αυτό θα συνεπαγόταν περαιτέρω πολιτικούς κινδύνους για τον Τραμπ, τη στιγμή που το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα αγωνίζεται να διατηρήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου.

Ανεκπλήρωτοι στόχοι

Αν και ο Τραμπ έχει επανειλημμένα διακηρύξει τη νίκη του επί του Ιράν, οι περισσότεροι αναλυτές υποστηρίζουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει συναντήσει εμπόδια στην επίτευξη πολλών από τους πολεμικούς του στόχους.

Πρόσφατα δήλωσε ότι ακύρωσε τα σχέδια για νέες επιθέσεις μεγάλης κλίμακας, αφού εταίροι του στη Μέση Ανατολή του ζήτησαν να δώσει μια ευκαιρία στη διπλωματία. Ταυτόχρονα, απείλησε με σφοδρά πλήγματα σε περίπτωση αποτυχίας αυτής της προσπάθειας.

Πρόσφατα ο Τραμπ έστειλε ένα νέο μήνυμα προς το Ιράν. «Θα προτιμούσα να κάνουμε συμφωνία, γιατί δεν θέλω να σκοτώνω ανθρώπους», δήλωσε σε συγκέντρωση στο Λας Βέγκας. «Αλλά κάποια στιγμή θα το κάνουμε», πρόσθεσε.

Η στάση του Ιράν

Από την πλευρά του, το Ιράν έχει προειδοποιήσει τους συμμάχους της Ουάσιγκτον στον Κόλπο ότι τυχόν νέα αμερικανικά πλήγματα θα πυροδοτούσαν αντίποινα κατά των ενεργειακών τους υποδομών, σύμφωνα με πέντε πηγές που είναι ενήμερες για τις συνομιλίες.

«Η Ισλαμική Δημοκρατία προσπαθεί να ωθήσει τον πρόεδρο Τραμπ σε μια κατάσταση αδιεξόδου —όπου κάθε επιλογή οδηγεί σε ήττα— πριν από τον Νοέμβριο», έγραψε στο X ο Μπεχνάμ Μπέν Ταλεμπλού, από το Foundation for the Defense of Democracies (Ίδρυμα για την Υπεράσπιση των Δημοκρατιών), μια δεξαμενή σκέψης της Ουάσιγκτον που τάσσεται σθεναρά κατά του Ιράν.

Η κυβέρνηση Τραμπ θα πρέπει να αποφύγει να «βιαστεί να προβεί σε οποιαδήποτε κίνηση» και να αναγνωρίσει «πού διαθέτουν και πού δεν διαθέτουν οι ΗΠΑ μοχλούς πίεσης», πρόσθεσε ο ίδιος.