Γιατί οι λεκάνες των γυναικών μοιάζουν με των Νεάντερταλ ενώ των ανδρών εξελίχθηκαν

Σύμφωνα με μια νέα μελέτη, η μορφή της λεκάνης των Νεάντερταλ αντιπροσωπεύει σε μεγάλο βαθμό την αρχαιότερη, προγονική μορφή της ανθρώπινης λεκάνης, η οποία έχει διατηρηθεί περισσότερο στις σύγχρονες γυναίκες. Εκείνοι που άλλαξαν ουσιαστικά στην πορεία της εξέλιξης ήταν οι άνδρες.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο Τμήμα Ανατομίας και Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ, με επικεφαλής τον καθηγητή Yoel Rak, σε συνεργασία με ερευνητικές ομάδες από την Ισπανία, το Technion, το Πανεπιστήμιο Bar-Ilan και το Ono Academic College. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports.

Οι επιστήμονες συνέκριναν δύο σχεδόν πλήρεις ανδρικές λεκάνες Νεάντερταλ, μία από το σπήλαιο Kebara στο Ισραήλ και μία από το σπήλαιο Sima de los Huesos στην Ισπανία, με δεκάδες λεκάνες σύγχρονων ανθρώπων.

Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: παρά το μεγάλο μέγεθος και τη στιβαρή κατασκευή τους, οι λεκάνες των αρσενικών Νεάντερταλ έμοιαζαν, στις περισσότερες αναλογίες και μετρήσεις, περισσότερο με τις λεκάνες των σημερινών γυναικών παρά με εκείνες των σημερινών ανδρών.

Αυτό σημαίνει, σύμφωνα με τους ερευνητές, ότι η ανατομία των Νεάντερταλ πιθανότατα δεν ήταν η «παράξενη» εκδοχή που χρειαζόταν εξήγηση. Αντίθετα, η λεκάνη των σύγχρονων ανδρών είναι εκείνη που φαίνεται να έχει υποστεί μια σημαντική εξελικτική μεταβολή.

Τι άλλαξε στους άνδρες

Η βασική διαφορά εντοπίζεται στη θέση των αρθρώσεων των ισχίων. Στους σύγχρονους άνδρες βρίσκονται πιο μπροστά στον πυελικό δακτύλιο σε σχέση τόσο με τις γυναίκες όσο και με τους άνδρες Νεάντερταλ. Η μετατόπιση αυτή δημιούργησε, σύμφωνα με τη μελέτη, ένα διαφορετικό μηχανικό σύστημα που κάνει το βάδισμα αποδοτικότερο.

Κατά το περπάτημα, το κέντρο βάρους του σώματος χαμηλώνει ελαφρά σε κάθε βήμα και στη συνέχεια πρέπει να ανυψωθεί ξανά. Στην ανδρική λεκάνη, η ιδιαίτερη γεωμετρία επιτρέπει στους πρόσθιους μυς του μηρού να λειτουργούν σαν ελατήρια: απορροφούν μέρος της ενέργειας κατά την κάθοδο του σώματος και την επιστρέφουν αμέσως μετά, βοηθώντας στην επόμενη κίνηση.

Το σύστημα λειτουργεί έτσι ως ένας φυσικός μηχανισμός απόσβεσης κραδασμών και επιστροφής ενέργειας. Πιθανότατα μειώνει την ενεργειακή δαπάνη και κάνει αποτελεσματικότερη τη μετακίνηση σε μεγάλες αποστάσεις. Η αλλαγή αυτή συνοδεύτηκε και από άλλες ανατομικές προσαρμογές, όπως η πάχυνση του ηβικού οστού και η μεγαλύτερη εμβάθυνση του πρόσθιου τμήματος της λεκάνης.

Γιατί δεν εξελίχθηκαν οι γυναίκες

Γιατί, όμως, δεν ακολούθησε η γυναικεία λεκάνη την ίδια εξελικτική πορεία; Η απάντηση που προτείνουν οι ερευνητές βρίσκεται στον τοκετό. Οι γυναίκες χρειάζονται έναν αρκετά ευρύ γεννητικό σωλήνα και μια σχετικά ρηχή λεκάνη ώστε να είναι δυνατή η γέννηση νεογνών με μεγάλο κρανίο. Οι απαιτήσεις αυτές περιόρισαν τη δυνατότητα της γυναικείας λεκάνης να υιοθετήσει τις ίδιες μηχανικές μεταβολές που εμφανίστηκαν στους άνδρες.

Έτσι, η αναπαραγωγική πίεση λειτούργησε ως εξελικτικός περιορισμός, διατηρώντας τη γυναικεία λεκάνη πιο κοντά στην προγονική μορφή – εκείνη που συναντάται και στους αρσενικούς Νεάντερταλ.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, το εύρημα αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να βλέπουμε την εξέλιξη της ανθρώπινης λεκάνης. Το ερώτημα πλέον δεν είναι γιατί οι Νεάντερταλ είχαν αυτή τη μορφή λεκάνης, αλλά πώς και γιατί η λεκάνη του σύγχρονου άνδρα εξελίχθηκε σε έναν διαφορετικό, πιο εξειδικευμένο μηχανισμό βάδισης.