Γαλλία – Ισπανία: Πώς φτάσαμε στις ακραίες πυρκαγιές- Κάηκαν πάνω από 1,2 εκατ. στρέμματα σε 4 μέρες

Οι πυροσβεστικές δυνάμεις εξακολουθούν να δίνουν μέρα – νύχτα τιτάνια μάχη με τις φλόγες, ενώ οι προβλέψεις για τα επόμενα 24ωρα είναι δυσοίωνες.

Σύμφωνα με το meteo.gr που εξηγεί τι οδήγησε στις ακραίες αυτές πυρκαγιές, νέο «κύμα» καύσωνα αναμένεται τις επόμενες ημέρες σε δυτική και κεντρική Ευρώπη, εντείνοντας τις ανησυχίες για αναζωπύρωση και επέκταση της πύρινης λαίλαπας.

Όπως επισημαίνεται, περίπου 1.500 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, διακρίνονται θετικές αποκλίσεις τοπικά άνω των +8 έως +12 °C, εξέλιξη που ευνοεί περαιτέρω ξήρανση των λεπτών νεκρών δασικών καυσίμων.

Το meteo κάνει μια πρώτη αποτίμηση των πυρκαγιών για το διάστημα 22 με 26 Ιουλίου, με βάση δορυφορικά δεδομένα.

Οι 5 παράγοντες

Όπως τονίζεται, ο υψηλός κίνδυνος τις προηγούμενες ημέρες και η εκδήλωση ακραίας πυρικής συμπεριφοράς δεν προέκυψαν ξαφνικά.

Διαμορφώθηκαν σταδιακά, μέσα από μια αλληλουχία υγρών και στη συνέχεια θερμών-ξηρών συνθηκών.

– Ο βροχερός χειμώνας ευνόησε την ανάπτυξη βιομάζας (περισσότερη διαθέσιμη βλάστηση).

– Ακολούθησαν τρία κύματα καύσωνα που ξήραναν γρήγορα τη λεπτή και νεκρή καύσιμη ύλη.

– Το αποτέλεσμα ήταν ένα πολύ εύφλεκτο περιβάλλον.

– Η χαμηλή σχετική υγρασία, οι κατά διαστήματα ενισχυμένοι άνεμοι και η ατμοσφαιρική αστάθεια δυσκόλεψαν τον έλεγχο των μετώπων πυρκαγιάς.

– Σε αρκετές περιπτώσεις, ακόμη και το νυχτερινό «παράθυρο» ανάκαμψης της υγρασίας των λεπτών νεκρών δασικών καυσίμων ήταν περιορισμένο, με αποτέλεσμα η φωτιά να παραμένει ενεργή και δύσκολη στον περιορισμό.

Τι συνέβη στο Μπορντό

Στη νοτιοδυτική Γαλλία, οι πυρκαγιές δυτικά/νοτιοδυτικά του Μπορντό εκδηλώθηκαν σε πεδινές περιοχές, όπου η διάδοση επηρεάστηκε έντονα από τις αλλαγές στο πεδίο του ανέμου.

– Στην αρχική φάση, ξηροί βορειοανατολικοί άνεμοι ενίσχυσαν γρήγορα τα μέτωπα και τα ώθησαν προς τα νοτιοδυτικά.

– Την Παρασκευή 24.07, οι εναλλαγές του συνοπτικού βορειοανατολικού ανέμου με τη θαλάσσια αύρα και τα καθοδικά ρεύματα καταιγίδων δημιούργησε διαδοχικές αλλαγές διεύθυνσης και έντασης του ανέμου.

– Αυτές οι εναλλαγές προκάλεσαν πολλαπλές ενεργές πλευρές της πυρκαγιάς και δυσκόλεψαν τον έλεγχο.

– Το Σάββατο 25.07, η έντονη καύση και η ασταθής ατμόσφαιρα ευνόησαν την ανάπτυξη βαθιάς πυροεπαγωγής.

– Σε αυτή τη φάση σχηματίστηκε πυρογενές καταιγιδοφόρο νέφος (pyrocumulonimbus, pyroCb). Με απλά λόγια, η φωτιά άρχισε να παράγει τον δικό της καιρό.

– Η αλληλεπίδραση φωτιάς-ατμόσφαιρας συνδέθηκε με ακραία πυρική συμπεριφορά, ισχυρές ριπές και χαοτική διάδοση στο πεδίο.

Σύμπλεγμα δασικών πυρκαγιών στη Μαδρίτη

Στην κεντρική Ισπανία, δυτικά της Μαδρίτης, τρεις αρχικά διακριτές δασικές πυρκαγιές εξελίχθηκαν σε ένα σύμπλεγμα πυρκαγιών.

– Η αρχική εξάπλωση ευνοήθηκε από σχετικά ενισχυμένους και ξηρούς δυτικούς/νοτιοδυτικούς ανέμους.

– Ο συνδυασμός ενισχυμένων ανέμων και χαμηλής υγρασίας των νεκρών δασικών καυσίμων ευνόησε την εμφάνιση κηλιδώσεων (spotting), δηλαδή τη μεταφορά καυτρών και τη δημιουργία νέων εστιών μακριά από το κύριο μέτωπο. Αυτό συνέβαλε στην ανάπτυξη ακραίας πυρικής συμπεριφοράς και στη γρήγορη εξάπλωση της φωτιάς.

– Η έντονη τοπογραφία της περιοχής αύξησε την πολυπλοκότητα της διάδοσης και έκανε δυσκολότερη τη διαχείριση των μετώπων.

– Το Σάββατο 25.07, η διέλευση διαταραχής στην ανώτερη τροπόσφαιρα οδήγησε σε στροφή των ανέμων από νοτιοδυτικούς σε βορειοδυτικούς ενώ αναπτύχθηκε ατμοσφαιρική αστάθεια.

– Η αλλαγή αυτή ήταν κρίσιμη: μεγάλες ανατολικές πλευρές των πυρκαγιών μετατράπηκαν σε νέες κεφαλές (τα πλέον έντονα μέτωπα μιας δασικής πυρκαγιάς), αυξάνοντας απότομα τον ρυθμό εξάπλωσης.

– Παρατηρήθηκε πυροεπαγωγή με σχηματισμό πυρονεφών. Δεν προέκυψε αντίστοιχη ένδειξη σχηματισμού pyroCb όπως στη Γαλλία, ωστόσο η πυρική συμπεριφορά ήταν έντονη.

– Την Κυριακή 26.07, οι τρεις πυρκαγιές συνενώθηκαν. Τέτοια συνένωση μεγάλων δασικών πυρκαγιών δεν είναι συχνή στην Ευρώπη, με χαρακτηριστικές εξαιρέσεις την Πορτογαλία και τη δασική πυρκαγιά του Έβρου το 2023.

Τι κάηκε

– Στην περιοχή Navaluenga, Ávila (Ισπανία), το EFFIS εκτιμά καμένη έκταση 440.000 στρέμματα. Αυτή αφορά κυρίως μικτά δάση (27,2%), σκληρόφυλλη βλάστηση (20,7%) και κωνοφόρα δάση (20,2%), ενώ το 77,2% εμπίπτει σε περιοχή Natura.

– Στην περιοχή Porge, Gironde (Γαλλία), το EFFIS εκτιμά καμένη έκταση 391.000 στρέμματα. Εκεί κυριαρχούν τα κωνοφόρα δάση (67,3%), ενώ σημαντικό ποσοστό αφορά μεταβατικές δασικές-θαμνώδεις εκτάσεις (25,8%).

Εκτρηκτικό «κοκτέιλ» καύσωνα και ξηρών ανέμων

Στο μεταξύ, νέος «κόκκινος» συναγερμός έχει σημάνει στη Γαλλία, όπου ο πύρινος εφιάλτης μοιάζει να μην έχει τέλος. Η μετεωρολογική υπηρεσία της χώρας έχει από χθες προειδοποιήσει για επερχόμενο «κύμα» καύσωνα με θερμοκρασίες κοντά στους 40 βαθμούς Κελσίου από σήμερα, Τρίτη (28/07). Ταυτόχρονα με τους ξηρούς ανέμους, το εκρηκτικό «κοκτέιλ» που δημιουργείται, προκαλεί έντονες ανησυχίες για αναζωπύρωση της φωτιάς, που κατακαίει ακόμη συνοικίες κοντά στο Μπορντό.

Την ίδια ώρα, στην Ισπανία, όπου το τεράστιο πύρινο «μέτωπο» παρουσιάζει βελτιωμένη εικόνα, η αλλαγή της κατεύθυνσης των ανέμων εντός της ημέρας θέτουν εκ νέου σε αυξημένη εγρήγορση τις πυροσβεστικές δυνάμεις στη Μαδρίτη, που καλούνται να εντείνουν την τιτάνια μάχη με τις φλόγες.

Οι φλόγες κοντά σε πυρηνικές εγκαταστάσεις

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο δυτικό τμήμα του Μπορντό, που είναι και το πιο εκτεθειμένο στην πύρινη λαίλαπα, βρίσκονται στρατηγικές εγκαταστάσεις, που συνδέονται με τη αμυντική βιομηχανία και την πυρηνική αποτρεπτική ισχύ της χώρας.

Εργοστάσια παραγωγής και ανεφοδιασμού των γαλλικών βαλλιστικών πυραύλων βρίσκονται σε περιοχές, που έχουν ήδη εκκενώθηκαν προληπτικά από τις αρχές.

Όπως δήλωσε στο CNNi η εταιρεία στην οποία ανήκουν τα εν λόγω εργοστάσια, όλες οι εγκαταστάσεις έχουν εκκενωθεί «και έχουν ληφθεί όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλειά τους».

Η προστασία τέτοιων εγκαταστάσεων από τις πυρκαγιές αποτελεί τη δεύτερη σημαντικότερη προτεραιότητα για τους πυροσβέστες, μετά τη διάσωση ανθρώπινων ζωών, δήλωσε από την πλευρά του, ο διευθυντής της Υπηρεσίας Πυρόσβεσης και Διάσωσης της Gironde.

Μακρόν: «Πρωτοφανής πυρκαγιά – Πρέπει να αντέξουμε»

Η Γαλλία προετοιμάζεται για ακόμη δυσκολότερες εβδομάδες, όπως προειδοποίησε σε νέο μήνυμά του ο Εμανουέλ Μακρόν. «Πρέπει να αντέξουμε», είπε ο ίδιος, τη στιγμή που ο αριθμός των εκτοπισμένων ολοένα και μεγαλώνει.

Κατά την επίσκεψή του σε κέντρο συντονισμού της μεγάλης επιχείρησης πυρόσβεσης στη νοτιοδυτική Γαλλία, ο Μακρόν ενημερώθηκε ότι η φωτιά – μαμούθ, η οποία μαίνεται από την περασμένη εβδομάδα, ήταν εξαιρετικά απρόβλεπτη και κατά διαστήματα μετατρεπόταν σε αυτοτροφοδοτούμενη «πύρινη καταιγίδα».

Αρκεί να σημειώσουμε ότι η πύρινη λαίλαπα στη Γαλλία έχει κάψει έκταση τετραπλάσια του Παρισιού.

«Αντιμετωπίζουμε μια εντελώς πρωτοφανή πυρκαγιά», δήλωσε ο Μακρόν, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση ως τη σοβαρότερη κρίση από πυρκαγιές που έχει αντιμετωπίσει η Γαλλία μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

«Οι επόμενες εβδομάδες θα είναι δύσκολες. Πρέπει να αντέξουμε», είπε χαρακτηριστικά ο Γάλλος πρόεδρος.

Συνολικά 250.000 άνθρωποι στη νοτιοδυτική Γαλλία εγκατέλειψαν τις εστίες τους εξαιτίας δύο μεγάλων πυρκαγιών. Τη Δευτέρα δεν ανακοινώθηκαν νέες εκκενώσεις. Ωστόσο, καθώς η Γαλλία εισέρχεται στην κορύφωση της τουριστικής περιόδου του Αυγούστου, οι αρχές της περιοχής Ζιρόντ, γύρω από το Μπορντό, απαγόρευσαν τη λειτουργία παιδικών κατασκηνώσεων και κατασκηνώσεων για άτομα με αναπηρία. Παράλληλα, κυβερνητικοί αξιωματούχοι κάλεσαν τους πολίτες να μην ταξιδεύουν στην περιοχή.

Αγώνας δρόμου στην Ισπανία

Στην Ισπανία, επιδίδονται σε αγώνα δρόμου, για να θέσουν υπό έλεγχο τις τεράστιες πυρκαγιές που μαίνονται κοντά στη Μαδρίτη, λίγες ώρες προτού οι άνεμοι στραφούν σε νότιοι, κινδυνεύοντας να τροφοδοτήσουν περαιτέρω τις φωτιές.

Η κατεύθυνση του ανέμου αναμένεται να αλλάξει σήμερα το μεσημέρι και για τον λόγο αυτόν οι πυροσβέστες «θα προσπαθήσουν να περιορίσουν την προέλαση της πυρκαγιάς (…) εκμεταλλευόμενοι το περιθώριο ως τις 12 το μεσημέρι», δήλωσε ο Φραν Μαρτίν Αγκίρε εκπρόσωπος της ισπανικής κυβέρνησης στην περιφέρεια της Μαδρίτης.

Η σημερινή ημέρα, όπως και η χθεσινή, θα είναι «απολύτως καθοριστικής σημασίας», τόνισε από την πλευρά του ο υπουργός Εσωτερικών της Ισπανίας Φερνάντο Γκράντε- Μαρλάσκα, σημειώνοντας ότι ελπίζει «η πυρκαγιά να τεθεί υπό έλεγχο», ενώ έκανε λόγο για «πραγματικά δυσμενείς μετεωρολογικές προβλέψεις» από αύριο Τετάρτη.

Το μέτωπο της «Δυτικής Σιέρα», στην περιφέρεια της Μαδρίτης, βρίσκεται πολύ κοντά και κινδυνεύει να ενωθεί με τη φωτιά της Άβιλα, στη γειτονική περιφέρεια της Καστίλης-Λεόν, «τη μεγαλύτερη» δασική πυρκαγιά στην πρόσφατη ιστορία της Ισπανίας, σύμφωνα με την κυβέρνηση.

Μόνο αυτές οι δύο φωτιές έχουν κάψει 750.000 στρέμματα γης μέσα σε λίγες ημέρες.

Οι επόμενες ώρες «είναι δύσκολες» καθώς αναμένεται «αύξηση της θερμοκρασίας», προειδοποίησε ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ χθες Δευτέρα, κατά την επίσκεψή του σε κέντρο συντονισμού στην περιφέρεια της Βαλένθια.

Αν και «η προέλαση της πυρκαγιάς» περιορίστηκε στη διάρκεια της νύχτας της Κυριακής προς Δευτέρα, ακόμη «δεν έχει τεθεί υπό έλεγχο», υπογράμμισε η νομαρχία της περιφέρειας της Μαδρίτης, σύμφωνα με την οποία «τρία μέτωπα» παραμένουν ενεργά.

Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα μικρά σημάδια βελτίωσης: ορισμένοι από τους ανθρώπους που αναγκάστηκαν να φύγουν από τις εστίες τους λόγω της πυρκαγιάς αρχίζουν να επιστρέφουν στα σπίτια τους.

Σε μια ομιλία αφιερωμένη στα «κλιματικά καταφύγια» που αποσκοπούν στην προστασία του πληθυσμού κατά τη διάρκεια του καύσωνα, ο Σάντσεθ εκτίμησε ότι αυτές οι πρωτοφανείς σε έκταση πυρκαγιές είναι «η πιο οδυνηρή έκφραση μιας κλιματικής έκτακτης ανάγκης».

«Πλέον δεν αποτελούν εξαίρεση, αλλά τον κανόνα», υπογράμμισε δηλώνοντας ότι «περισσότερα από 1.700.000 στρέμματα» έχουν γίνει στάχτη στην Ισπανία από την αρχή του έτους.

Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι επηρεάζονται άμεσα από τις πυρκαγιές κοντά στη Βαλένθια, όπου ένας άνθρωπος έχει χάσει τη ζωή του και περισσότερα από 70.000 στρέμματα έχουν ήδη καεί, σύμφωνα με τις αρχές.