Γερμανία: «Προβλέψιμη» η απόφαση για αποχώρηση των στρατευμάτων των ΗΠΑ – Η ανάγκη επανασχεδιασμού

Σε νέα φάση έντασης εισέρχονται οι διατλαντικές σχέσεις, μετά την απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αποσύρει τουλάχιστον 5.000 Αμερικανούς στρατιώτες από τη Γερμανία, μια κίνηση που προκαλεί ανησυχία στο ΝΑΤΟ, εντείνει τη σύγκρουση με τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και αναζωπυρώνει τη συζήτηση τόσο για το μέλλον της αμερικανικής παρουσίας στην Ευρώπη, όσο και για το δρόμο που καλείται να βαδίσει στο εξής η ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας. 

Η απόφαση της Ουάσινγκτον, την οποία το Βερολίνο χαρακτηρίζει ως «προβλέψιμη», έρχεται σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων και ενώ η Ευρώπη επιχειρεί να ενισχύσει τη στρατηγική της αυτονομία στον τομέα της άμυνας.

Παράλληλα, ανοίγει νέα μέτωπα εντός της Συμμαχίας, με συμμάχους και Αμερικανούς νομοθέτες να εκφράζουν ανησυχίες για πιθανή αποδυνάμωση της αποτρεπτικής ισχύος του ΝΑΤΟ στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Προβλέψιμη αλλά ανησυχητική εξέλιξη

Ο υπουργός Άμυνας της Γερμανίας, Μπόρις Πιστόριους, δήλωσε ότι η απόφαση δεν αποτέλεσε έκπληξη, υπογραμμίζοντας ωστόσο πως «η παρουσία Αμερικανών στρατιωτών στην Ευρώπη, και ιδιαίτερα στη Γερμανία, είναι προς το συμφέρον τόσο της Ευρώπης όσο και των ΗΠΑ».

Την ίδια ώρα, το ΝΑΤΟ, μέσω της εκπροσώπου του Άλισον Χαρτ, επιδιώκει να αποσαφηνίσει τις λεπτομέρειες της αμερικανικής απόφασης, τονίζοντας ότι αυτή «υπογραμμίζει την ανάγκη η Ευρώπη να επενδύσει περισσότερο στην άμυνα».

Ο ίδιος ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη μεγαλύτερων περικοπών, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ θα «μειώσουν πολύ περισσότερο» τη στρατιωτική τους παρουσία, χωρίς να δώσει συγκεκριμένα στοιχεία.

Η στρατηγική σημασία της αμερικανικής παρουσίας

Οι ΗΠΑ διατηρούν σήμερα περισσότερους από 36.000 στρατιώτες στη Γερμανία, τη μεγαλύτερη δύναμη που διαθέτουν στην Ευρώπη.

Συγκριτικά, περίπου 12.000 βρίσκονται στην Ιταλία και λίγο πάνω από 10.000 στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ σχεδόν 4.000 εδρεύουν στην Ισπανία.

Οι αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη, από το Ράμσταϊν μέχρι τη Στουτγάρδη και τη Νάπολη, αποτελούν κρίσιμους κόμβους για επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής, έχοντας εξελιχθεί από αμυντικά προπύργια του Ψυχρού Πολέμου σε κέντρα επιχειρησιακής υποστήριξης παγκόσμιας εμβέλειας.

Αντιδράσεις σε ΝΑΤΟ και Κογκρέσο

Η απόφαση έχει προκαλέσει ευρύτερη ανησυχία στη Συμμαχία.

Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, προειδοποίησε ότι «η μεγαλύτερη απειλή για τη διατλαντική κοινότητα είναι η αποσύνθεσή της».

Στις ΗΠΑ, κορυφαίοι Ρεπουμπλικάνοι εξέφρασαν έντονο προβληματισμό.

Ο γερουσιαστής Ρότζερ Γουίκερ και ο βουλευτής Μάικ Ρότζερς τόνισαν ότι η αποχώρηση δυνάμεων «δεν εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα», προκρίνοντας αντίθετα ενίσχυση της παρουσίας στην Ανατολική Ευρώπη.

Στροφή στρατηγικής και πίεση προς την Ευρώπη

Η κίνηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική του Τραμπ για μετατόπιση της αμερικανικής στρατιωτικής προσοχής προς τον Ινδο-Ειρηνικό, καθώς και για αύξηση της πίεσης προς τους Ευρωπαίους συμμάχους να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης.

Ήδη, οι ΗΠΑ έχουν μειώσει την παρουσία τους στη Ρουμανία, ενώ ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αποχώρησης και από άλλες χώρες, όπως η Ιταλία και η Ισπανία.

Η στάση αυτή συνδέεται και με τη δυσαρέσκεια της Ουάσινγκτον για τη στάση ευρωπαϊκών χωρών στον πόλεμο με το Ιράν και ειδικά για την απροθυμία τους να συμμετάσχουν σε επιχειρήσεις στά Στενά του Ορμούζ.

Η ευρωπαϊκή απάντηση και οι αμυντικές δαπάνες

Την ίδια στιγμή, η Γερμανία επιχειρεί να απαντήσει στις πιέσεις αυξάνοντας θεαματικά τις αμυντικές της δαπάνες.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις, θα φτάσουν τα 105,8 δισ. ευρώ το 2027, με το συνολικό επίπεδο να αγγίζει το 3,1% του ΑΕΠ.

Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια σαφή στροφή σε σχέση με το παρελθόν, όταν ο Τραμπ κατηγορούσε το Βερολίνο για «αμέλεια» ως προς τις υποχρεώσεις του στο ΝΑΤΟ.

Ωστόσο, παρά την αύξηση των δαπανών, η αμερικανική απόφαση δείχνει ότι η αναδιάταξη των ισορροπιών εντός της Συμμαχίας έχει ήδη ξεκινήσει – με αβέβαιες συνέπειες για τη συνοχή και την αποτρεπτική της ισχύ.

Το παρασκήνιο της απόφασης και η σύγκρουση Τραμπ – Μερτς

Η απόφαση συνδέεται άμεσα με την κλιμακούμενη ένταση μεταξύ Τραμπ και Μερτς. Ο Γερμανός καγκελάριος κατηγόρησε τις ΗΠΑ για έλλειψη στρατηγικής στον πόλεμο με το Ιράν και έκανε λόγο για «ταπείνωση» από την Τεχεράνη.

Η απάντηση του Τραμπ ήταν σφοδρή: μέσω της πλατφόρμας Truth Social κατηγόρησε τον Μερτς ότι «δεν ξέρει τι λέει» και ότι θεωρεί «αποδεκτό το Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα».

Λίγο αργότερα ακολούθησε η ανακοίνωση για την αποχώρηση των στρατευμάτων.