Το μέτρο που δεν έλαβε η ΕΕ για την ενεργειακή κρίση και θα μας στοιχίσει ακριβά το καλοκαίρι

Ως χαμένη ευκαιρία αντιμετωπίζεται η ευρωπαϊκή σύνοδος της περασμένης εβδομάδας όσον αφορά τις δυνατότητές της να αντιμετωπίσει τη νέα ενεργειακή κρίση της ΕΕ.

Τη στιγμή που τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά, οι υποδομές παραγωγής αερίου στο Κατάρ έχουν δεχτεί μόνιμο πλήγμα και ο πόλεμος δείχνει να επεκτείνεται και σε στόχους στην ηλεκτροπαραγωγή του Ιράν και των αραβικών κρατών, η ΕΕ παραμένει πίσω από τις εξελίξεις. Έτσι, κινδυνεύει να δεχτεί δυσανάλογες συνέπειες από την ενεργειακή κρίση, παρόλο που στη θεωρία επιδεικνύει καλύτερα αντανακλαστικά από ότι στο παρελθόν.

Στη σύνοδο αναδείχτηκαν διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών, και συζητήθηκαν μέτρα είτε με βραχυπρόθεσμο είτε με μακροπρόθεσμο χαρακτήρα. Ανάμεσά τους η μείωση της φορολογίας στα καύσιμα, η αναμόρφωση του συστήματος εκπομπών ρύπων ETS και η βοήθεια προς την ενεργοβόρο βιομηχανία.

Αντιθέτως, έλειψαν κινήσεις που να αφορούν τον πιο μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, δηλαδή τους μήνες που έχουμε μπροστά μας μέχρι τον επόμενο χειμώνα. Εκεί ακριβώς είναι που η ΕΕ αντιμετωπίζει ένα ιδιαίτερο πρόβλημα, καθώς οφείλει να αναπληρώσει τις αποθήκες αερίου από το τωρινό 28,5%.

Γύρισαν όλα ανάποδα μέσα σε ένα μήνα

Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι ο πόλεμος έφερε τα πάνω-κάτω στις εκτιμήσεις των επιχειρήσεων φυσικού αερίου. Το χειμώνα, όταν οι τιμές είχαν ανέβει σε σχέση με την περσινή χρονιά, επέλεξαν να καταναλώσουν αέριο από τις αποθήκες αφού είχε αγοραστεί έναντι χαμηλότερης τιμής. Έτσι, το συμφέρον τους ήταν να «φάνε από τα έτοιμα” και να μην αγοράσουν ακριβότερα φυσικά φορτία για να καλύψουν τις τρέχουσες ανάγκες. Εκτιμούσαν ότι την άνοιξη οι τιμές θα έπεφταν και η αναπλήρωση θα γινόταν εύκολα με χαμηλό κόστος.

Ως έχουν τα πράγματα σήμερα, οι αποθήκες δεν έχουν αρχίσει ακόμα να γεμίζουν, αφού με βάση τα επίσημα στοιχεία το ισοζύγιο ήταν ακόμα αρνητικό μέχρι τις 20/3. Θεωρητικά η θερινή περίοδος ξεκινά τον Απρίλιο, όμως σε άλλες χρονιές έχουμε δει θετικό πρόσημο ήδη από το Μάρτιο.

Ο επίτροπος ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν, απηύθυνε σύσταση στις εταιρείες να προβούν άμεσα και δίχως καθυστέρηση στην εξασφάλιση των κατάλληλων ποσοτήτων. Παράλληλα, έδωσε τη δυνατότητα να μπορούν να αποκλίνουν κατά 10% από το στόχο 80% που έχει τεθεί για τις αρχές του επόμενου χειμώνα.

Εντούτοις, οι επιχειρήσεις που διαχειρίζονται τις αποθήκες δείχνουν αντίθετες στο να πληρώσουν σήμερα ακριβά. Καθώς η τιμή του συμβολαίου TTF έχει διπλασιαστεί μέσα σε ένα μήνα, όλοι πιστεύουν ότι θα είναι καλύτερα να αγοράσουν όταν ο πόλεμος τελειώσει.

Με τον τρόπο αυτό μετατίθενται οι μαζικές αυτές αγορές ποσοτήτων αερίου και ταυτόχρονα συμπιέζονται σε μια μικρότερη χρονική περίοδο αργότερα το καλοκαίρι και το φθινόπωρο.

Χρειαζόταν υποχρεωτική εφαρμογή, τονίζουν οι ειδικοί

Ο κίνδυνος είναι ότι αν ο πόλεμος συνεχιστεί μέχρι τότε, οι τιμές θα γίνουν ακόμα πιο επώδυνες. Ακόμα, όμως, και αν τελειώσει, η απότομη ζήτηση θα τις πιέσει προς τα επάνω σε σχέση με ένα πιο ομαλό σενάριο αναπλήρωσης των αποθηκών.

Έτσι, οι ειδικοί του χώρου κατηγορούν την Ε.Ε. ότι έπρεπε να είχε καταστήσει υποχρεωτικό το γέμισμα ήδη από τώρα, ώστε να αποφύγει τα χειρότερα.

“Το επίπεδο-στόχος για τις αποθήκες πρέπει να είναι μια πραγματική και οικονομικά αναγκαστική πολιτική, όχι μια οδηγία. Χρειάζεται ένας ρεαλιστικός στόχος, κυρώσεις για όσους δεν τον πετύχουν και ανταμοιβή για όσους τον καταφέρουν”, ανέφερε σχετικά ο Ίρα Τζόζεφ, εταίρος του Κέντρου Ενεργειακής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια.

Μάλιστα, αυτή δεν θα ήταν η πρώτη φορά που θα εφαρμοζόταν ένα τέτοιο μέτρο. Στην κρίση του 2022-2024 η ΕΕ είχε θέσει ελάχιστα επίπεδα στις αποθήκες ανά δίμηνο για τη χειμερινή περίοδο, σε μια προσπάθεια ελέγχου της κατάστασης. Τώρα χρειαζόταν απλά να κάνει το ίδιο, αλλά στο θερινό εξάμηνο.

Δύσκολη η εικόνα το καλοκαίρι στον ηλεκτρισμό

Ως αποτέλεσμα της χαμένης ευκαιρίας να τεθεί ένα υποχρεωτικό χρονοδιάγραμμα, στελέχη του κλάδου από την Ελλάδα και το εξωτερικό εκτιμούν ότι ιδίως ο Αύγουστος και ο Σεπτέμβριος θα είναι δύσκολοι μήνες στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής.

Η υψηλή τιμή αερίου θα έρθει αυτή τη φορά να επηρεάσει μια αγορά που θα βρίσκεται στην κορύφωση της ζήτησης για ηλεκτρικό ρεύμα, σε αντίθεση με σήμερα που η άνοιξη κρατάει τα πράγματα σε μια ισορροπία.

Ιδίως στην Ελλάδα, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο παρατηρείται η μέγιστη ανάγκη και οι πιο έντονες αιχμές κατανάλωσης ηλεκτρισμού. Έτσι η χώρα μας θα κληθεί να πληρώσει για ένα πρόβλημα που δεν προκαλεί, αφού δεν διαθέτει η ίδια αποθήκες αερίου.

Στα παραπάνω αξίζει να προσθέσουμε ότι η χαλάρωση του στόχου του 80% για τον επόμενο χειμώνα, μοιραία οδηγεί σε επιπτώσεις και για το 2027 στα πλαίσια μιας αλυσιδωτής αντίδρασης.

Το 2025-2026 ο χειμώνας ήταν δριμύς και οι αποθήκες που ξεκίνησαν από υψηλότερη βάση έπεσαν τελικά κάτω από το 30%. Αν το 2026-2027 επαναληφθούν αντίστοιχες καιρικές συνθήκες, η ΕΕ κινδυνεύει να δει ένα ακόμα χαμηλότερο ποσοστό.