Ιράν: Ώρα αποφάσεων για τον Τραμπ – Το παράθυρο ευκαιρίας και το ρίσκο της επόμενης ημέρας

Ενώπιον μιας απόφασης που μπορεί να καθορίσει ακόμη και τη δεύτερη θητεία του βρίσκεται ο Ντόναλντ Τραμπ. Ο λόγος για το Ιράν, όπου όλα δείχνουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος διατηρεί ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα. Αν και μέχρι στιγμής δεν έχει δοθεί εντολή επίθεσης, οι ΗΠΑ αναπτύσσουν ισχυρή ναυτική και αεροπορική δύναμη κρούσης στην ευρύτερη περιοχή, κίνηση που ερμηνεύεται ως προετοιμασία για ενδεχόμενη ευρείας κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση εναντίον της Τεχεράνης.

Σύμφωνα με πληροφορίες του CNNi, ο πρόεδρος δεν έχει λάβει ακόμη την τελική του απόφαση. Ωστόσο, το ενδεχόμενο μιας στρατιωτικής επιχείρησης που θα μπορούσε να διαρκέσει εβδομάδες και να προκαλέσει απρόβλεπτες συνέπειες εγείρει σοβαρά ερωτήματα, όχι μόνο ως προς τη στρατηγική σκοπιμότητα, αλλά και ως προς τη θεσμική διαδικασία που οφείλει να προηγείται της χρήσης βίας.

Μόνο γενικές προειδοποιήσεις

Η διαταγή για στρατιωτική επέμβαση αποτελεί το βαρύτερο καθήκον ενός προέδρου. Μέχρι στιγμής, όμως, η δημόσια ρητορική περιορίζεται σε γενικές προειδοποιήσεις ότι το Ιράν θα «υποστεί συνέπειες» εάν δεν συνάψει συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, κάλεσε ουσιαστικά τους Αμερικανούς να εμπιστευθούν την κρίση του προέδρου, χωρίς να παρουσιάσει ένα συγκεκριμένο στρατηγικό πλαίσιο ή σαφή αιτιολόγηση.

Εάν προκριθεί το σενάριο πολέμου, η σύγκριση με το Ιράκ είναι αναπόφευκτη σε ότι αφορά την αντιμετώπιση της κοινής γνώμης στις ΗΠΑ. Πριν από την εισβολή του 2003, η κυβέρνηση του Τζορτζ Μπους αφιέρωσε μήνες οικοδομώντας δημόσια επιχειρηματολογία και εξασφαλίζοντας την έγκριση του Κογκρέσου. Αντιθέτως, ο Τραμπ μέχρι στιγμής δεν έχει αναπτύξει μια αντίστοιχη δημόσια καμπάνια.

Παράθυρο ευκαιρίας για την Ουάσινγκτον;

Στρατηγικά, η συγκυρία ενδέχεται να θεωρείται ευνοϊκή από την Ουάσινγκτον. Η Τεχεράνη εμφανίζεται αποδυναμωμένη σε σχέση με το παρελθόν. Περιφερειακοί σύμμαχοί της, όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ, που λειτουργούσαν ως αποτρεπτικός μηχανισμός έναντι εξωτερικών επιθέσεων, έχουν ήδη δεχθεί ισχυρά πλήγματα από το Ισραήλ.

Παράλληλα, το Ιράν αντιμετωπίζει σοβαρή εσωτερική κρίση. Η διαδοχή του Ανώτατου Ηγέτη, Αλί Χαμενεί, παραμένει αβέβαιη, η οικονομία βρίσκεται υπό έντονη πίεση και οι κοινωνικές αναταραχές, με αφορμή ελλείψεις τροφίμων και νερού, έχουν ενταθεί.

Υπό αυτές τις συνθήκες, ο Τραμπ ενδέχεται να εκτιμά ότι δεν θα υπάρξει ευνοϊκότερη στιγμή για να πιέσει είτε για αλλαγή καθεστώτος είτε για μια νέα, αυστηρότερη συμφωνία που θα καλύπτει το πυρηνικό πρόγραμμα, τους βαλλιστικούς πυραύλους και το δίκτυο περιφερειακών δυνάμεων της Τεχεράνης.

Το ρίσκο της «επόμενης ημέρας»

Παρά τα παραπάνω, μια εκτεταμένη αεροπορική εκστρατεία εναντίον των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και της παραστρατιωτικής πολιτοφυλακής Μπασίτζ θα ενείχε υψηλό ρίσκο. Θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές απώλειες αμάχων, να οδηγήσει σε περιφερειακή κλιμάκωση και να αυξήσει την πιθανότητα αμερικανικών απωλειών.

Επιπλέον, είναι μάλλον απίθανο μια επιχείρηση στο Ιράν να αποδειχθεί τόσο «καθαρή» όσο η αποστολή ειδικών δυνάμεων που ανέτρεψε τον Νικολά Μαδούρο στη Βενεζουέλα.

Το πιο κρίσιμο ζήτημα αφορά το κενό εξουσίας. Τα παραδείγματα του Ιράκ, του Αφγανιστάν και της Λιβύης δείχνουν ότι η πτώση ενός καθεστώτος δεν συνεπάγεται αυτόματα σταθερότητα.

Αντιθέτως, υπάρχει η εκτίμηση ότι σε περίπτωση αποδυνάμωσης της πολιτικής ηγεσίας, το ίδιο το σώμα των Φρουρών της Επανάστασης θα μπορούσε να αναλάβει τον έλεγχο, οδηγώντας σε ένα ακόμη πιο στρατιωτικοποιημένο και αντι-αμερικανικό καθεστώς.

Πολιτικό στοίχημα υψηλού ρίσκου

Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν επιφυλακτικότητα απέναντι σε έναν νέο πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να δοκιμάσει τη σχέση του Τραμπ με τους υποστηρικτές του, η οποία επί χρόνια στηρίζει τη δέσμευσή του για αποφυγή νέων «ατελείωτων πολέμων».

Η τελική απόφαση παραμένει ανοιχτή. Ωστόσο, εάν το Ιράν δεν αποδεχθεί όρους που δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί δημόσια, το δίλημμα δεν θα καταστεί ευκολότερο με την πάροδο του χρόνου. Αντιθέτως, ενδέχεται να εξελιχθεί σε μία από τις πλέον καθοριστικές και επικίνδυνες επιλογές της σύγχρονης αμερικανικής ιστορίας.