Ανακαλύφθηκε παγωμένος «δίδυμος» της Γης – Τι συμβαίνει στον πλανήτη HD 137010 b

Σε απόσταση περίπου 146 ετών φωτός από τη Γη, ένας εξωπλανήτης φαίνεται να περιφέρεται γύρω από ένα άστρο που μοιάζει περισσότερο με τον Ήλιο μας απ’ ό,τι σχεδόν οποιοδήποτε άλλο γνωστό μέχρι σήμερα.

Ο πλανήτης, με την ονομασία HD 137010 b, παρουσιάστηκε σε πρόσφατη μελέτη στο περιοδικό The Astrophysical Journal Letters και ξεχωρίζει για τις εντυπωσιακές ομοιότητες του συστήματός του με το δικό μας. Είναι περίπου 6% μεγαλύτερος από τη Γη και ολοκληρώνει μία πλήρη περιφορά γύρω από το άστρο του σε 355 ημέρες – μόλις δέκα λιγότερες από ένα γήινο έτος. Το άστρο του είναι επίσης πολύ παρόμοιο με τον Ήλιο, αλλά είναι περίπου 1.000 βαθμούς ψυχρότερο και σημαντικά λιγότερο φωτεινό.

Παγωμένος αλλά ελπιδοφόρος

Η μειωμένη φωτεινότητα έχει συνέπειες, καθώς ο HD 137010 b δέχεται λιγότερο από το ένα τρίτο της ενέργειας που φτάνει στη Γη από τον Ήλιο, με αποτέλεσμα η υπολογιζόμενη μέση θερμοκρασία της επιφάνειάς του να κυμαίνεται μεταξύ -68 και -70 βαθμών Κελσίου. Πρόκειται για τιμές που παραπέμπουν περισσότερο στον Άρη παρά σε έναν κατοικήσιμο κόσμο.

Αυτό τον τοποθετεί στο εξωτερικό όριο της λεγόμενης κατοικήσιμης ζώνης, δηλαδή της περιοχής γύρω από ένα άστρο όπου, θεωρητικά, θα μπορούσε να υπάρξει υγρό νερό. Με την τρέχουσα τροχιά του, η επιφάνειά του εκτιμάται ότι είναι πλήρως παγωμένη. Ωστόσο, οι ερευνητές δεν αποκλείουν πιο φιλικά προς τη ζωή σενάρια.

Τα κλιματικά μοντέλα δείχνουν ότι, αν ο πλανήτης διαθέτει πυκνή ατμόσφαιρα με υψηλές συγκεντρώσεις διοξειδίου του άνθρακα, ένα ισχυρό φαινόμενο του θερμοκηπίου θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τη θερμοκρασία, επιτρέποντας ενδεχομένως την παροδική ύπαρξη υγρού νερού.

Μια τέτοια ατμόσφαιρα θα μπορούσε να ανιχνευθεί με μελλοντικά τηλεσκόπια. Προϋπόθεση, ωστόσο, είναι να επιβεβαιωθεί πρώτα με σαφήνεια η ύπαρξη του πλανήτη.

Αναμένει επιβεβαίωση

Οι πρώτες ενδείξεις για τον HD 137010 b δεν προήλθαν από κάποιο μεγάλο αστεροσκοπείο, αλλά από το πρόγραμμα συμμετοχικής επιστήμης Planet Hunters (Κυνηγοί Πλανητών), αναφέρει το EuroNews. Εθελοντές ανέλυσαν αρχειακά δεδομένα του διαστημικού τηλεσκοπίου Kepler, το οποίο παρακολούθησε τη φωτεινότητα περισσότερων από 500.000 άστρων μεταξύ 2009 και 2018. Στην περίπτωση του HD 137010 b καταγράφηκε το 2017 μόνο ένα πέρασμα μπροστά από το άστρο του – μια ανεπαίσθητη μείωση της φωτεινότητας διάρκειας περίπου δέκα ωρών.

Παρότι συνήθως απαιτούνται πολλαπλές διελεύσεις για την επιβεβαίωση ενός πλανήτη, η διάρκεια και το βάθος αυτού του μοναδικού σήματος επέτρεψαν στους επιστήμονες να εκτιμήσουν το μέγεθος και την τροχιά του. Η διεθνής ομάδα, με επικεφαλής τον Alexander Venner του Ινστιτούτου Αστρονομίας Μαξ Πλανκ, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πρακτικά μόνο ένας πλανήτης μπορούσε να εξηγήσει τα δεδομένα. Παρ’ όλα αυτά, ο HD 137010 b παραμένει επίσημα υποψήφιος πλανήτης και απαιτούνται νέες παρατηρήσεις για την οριστική επιβεβαίωσή του.

Ξεχωρίζει ανάμεσα σε 6.000 εξωπλανήτες

Σε έναν κατάλογο που ξεπερνά πλέον τους 6.000 γνωστούς εξωπλανήτες, οι περισσότεροι είναι είτε αέριοι γίγαντες είτε υπερθερμοί κόσμοι κοντά στα άστρα τους. Πλανήτες παρόμοιοι με τη Γη γύρω από άστρα σαν τον Ήλιο είναι σπάνιοι και συνήθως πολύ μακρινοί για λεπτομερή μελέτη.

Ο HD 137010 b ξεχωρίζει επειδή, σε κοσμική κλίμακα, βρίσκεται σχετικά κοντά και περιφέρεται γύρω από ένα φωτεινό άστρο, γεγονός που τον καθιστά ιδανικό στόχο για μελλοντικές αναλύσεις ατμόσφαιρας.

Η αναζήτηση αερίων όπως το οξυγόνο ή το μεθάνιο, που θεωρούνται πιθανοί δείκτες βιολογικών διεργασιών, θα μπορούσε να αποκαλύψει αν πρόκειται για έναν παγωμένο, αλλά όχι απαραίτητα «νεκρό», κόσμο. Ακόμη κι έτσι, ένα ταξίδι εκεί παραμένει αδύνατο: θα απαιτούσε δεκάδες ή και εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια με την τρέχουσα τεχνολογία, υπενθυμίζοντας πόσο τεράστιες είναι οι αποστάσεις στο Σύμπαν.